Dil – Empati ile Çerçeveleme | Empati – Sempati

 

Empati İle Çerçeveleme | Empati Yapmak
Doğru İletişim | Etkili İletişim

Empati Nedir | Empati Nasıl Kurulur 

Empati, bir anlamda bilgi birikimi ile olur. Kişi ve davranışları hakkında ne kadar çok birikime sahipseniz kuracağınız empati de o kadar güçlü olacaktır. Sorunu empati kurarak çerçevelemek, doğru ve etkili iletişim kurmanıza yardımcı olacaktır.

 

William Shakespeare Sözleri
William Shakespeare

“Bazıları büyük doğar, bazıları büyüklüğü kazanır, bazılarına da büyüklük yakıştırılır.” Her insanın bir haritası vardır. Tek ve doğru harita diye bir şey yoktur. Herkes kendi dünya modeli içinde kendisi için en uygun seçimi yapar. Bize düşen ise kendimizi bir başkasının yerine koyabilmektir.”

William Shakespeare
Şair

 

 

İzlediğiniz filmlerin, okuduğunuz edebi değer taşıyan eserlerin birçoğunda ve diğer sanat dallarında empati en çok işlenen konulardan biridir. Peki;

Empatiyi bu kadar değerli kılan ? Neden Empati üzerine bu kadar yoğunlaşırız?

Çünkü, birini anlamanın ya da birine kendini anlatmanın en pratik, en bilindik, en kolay yollarından biridir. Okuduğunuz birçok roman ve öyküde yazar kendini eserinin kahramanına anlattırır. Biraz daha ileriye giden sanatçılar ise “Sen-Ben Empatisi”nin ötesine geçerek üçüncü tekil kişiyi (O) de işin içine katar ve üçüncü kişinin gözüyle olayları değerlendirmeye çalışır. Empati ile çerçevelemenin başarılı örnekleri ile doludur hem dünya edebiyatı hem de Türk edebiyatı.

Empatiyle ilgili herkesin kendini çok şey biliyor sanmasının nedeni bir anlamda empati konusunda ne kadar az şey bildiğimizle ilgilidir. Empatiyle ilgili birkaç kitap okursanız, en azından yanlış yönlendirmelerden uzak durmuş olursunuz. İnsanları da yanlış yönlendirmemek bir başka artısı da olur sizin için.

Empatiyi ilk sistematikleştiren Carl Rogers da biliyordu ki empati insanlık tarihinin başından beri vardı. Kişinin kendini ve çevresini algılamasında en başta gelir; insanın kendini bir başka konumda, bir başkasının yerinde ve bir başka zamanda varsayması. Bir kişinin kendisini karşısındaki kişinin yerine koyarak olaylara onun bakış açısı ile bakması, o kişinin duygularını ve düşüncelerini doğru olarak anlaması ve hissetmesi  ve de bu durumu ona iletmesi sürecidir, empati.

Empati kuracak kişinin empati kuracağı kişinin fenomenolojik alanına girmesi, onunla aynı şekilde düşünmesi, aynı şeyleri hissetmesi gerekmektedir. Rol değişikliği, yeni bir dünya haritası, farklı bir konuma geçme diye de açıklayabiliriz empatiyi. Empati, sempati, antipati, transfer gibi kelimeler aynı kulvarlarda kullanılan sözcükler olup kullanırken bilinçli olmamız gerekmektedir.

 

Göğsü kınalı bir serçe varmış, gök gürlediği zamanlar tir tir titreyerek yere yatar, gök yıkılmasın diye de ayaklarını havaya kaldırırmış. Bir yandan da “Korkumdan kır kantar yağım eridi” dermiş. Bir gün biri demiş ki : “Sen kendin beş dirhem gelmezsin; nasıl oluyor da kırk kantar yağın eriyor?” Bunun üzerine serçe şu cevabı vermiş: “Herkesin kendine göre dirhemi, kantarı var; siz ne anlarsınız?”

Aşağıdaki kısa öyküde de empati üzerinde durulmaktadır.

Askerliğini bitirmiş olan genç, askerliğini yaptığı şehirden ailesini arar:

“Anne baba, eve dönüyorum, ama sizden bir şey rica ediyorum. Yanımda bir arkadaşımı da getirmek istiyorum.”

+”Memnuniyetle, onunla tanışmak isteriz.” diyor ailesi.

“Bilmeniz gereken bir şey var” diye devam etti oğlan. “Arkadaşım savaşta ağır yaralandı. Bir mayına bastı ve bir koluyla bir ayağını kaybetti. Gidecek hiçbir yeri yok, ve onun gelip bizimle kalmasını istiyorum.”

+”Bunu duyduğuma üzüldüm oğlum. Belki onun başka bir yer bulmasına yardımcı olabiliriz.”

“Hayır. Anne, baba, onun bizimle yaşamasını istiyorum.”

+”Oğlum” dedi babası, “bizden ne istediğini bilmiyorsun. Onun gibi özürlü biri bize korkunç bir yük olur. Bizim kendi hayatımız var, bunun gibi bir şeyin hayatımıza engel olmasına izin veremeyiz. Bence bu arkadaşını unutup eve dönmelisin. O kendi başının çaresina bakacaktır.” Oğlu o anda telefonu kapattı. Ailesi ondan bir süre haber alamadı. Ama birkaç gün sonra, polisten bir telefon geldi. Oğullarının yüksek bir binadan düşüp öldüğünü öğrendiler. Polis bunun intihar olabileceğini düşünüyordu.”

Üzüntülü anne-baba oğullarının cesedini teşhis etmek için şehir morguna götürüldüler. Onu tanıdılar ve bilmedikleri bir şey daha öğrenince dehşete düştüler:

Oğullarının sadece bir kolu ve bir bacağı vardı.

Nice yazarlar duymuşuzdur, eserini yazabilmek için eserinin kahramanlarının yaşadıklarını yaşayan, nice yönetmenler, oyuncular duymuşsunuzdur, bir film ortaya koyabilmek için aylarca oynatacakları ya da oynayacakları rollerin empatisini kurmaya çalışan..

Empati İle Sempati Arasındaki Fark

Sözgelimi, empati ile sempati çoğu zaman birbiri ile karıştırılır. Kişinin duygu ve düşüncelerini doğru anlamamız yeterli değildir. Bilişsel ve duygusal platformda kişiyi anlamak, bir anlamda karşımızdakinin rolüne girip onun gibi düşünmek, onun gibi hareket edebilmek demektir. Dikkat ettiyseniz “hareket etmek” demedik; “hareket edebilmek” dedik. Çünkü onunla birlikte üzülür, onunla birlikte sevinir, onunla birlikte aynı şeyleri yaparsak bu empati olmaktan çıkar ve sempati olur. Sempati ise birini anlamamızı kolaylaştıran değil bilakis zorlaştıran bir duygudur.

EMPATİ ÖRNEKLERİ SEMPATİ ÖRNEKLERİ
  • Bisikletin kaybolduğu için çok üzüldüğünün farkındayım.
  • Bu vizeden 38 aldığın için kendini çok üzgün hissediyorsun biliyorum.
  • Şimdi geçmişi hatırladın, duygulandın ve ağlıyorsun, anlaşılan bu seni çok üzmüş.
  • Bisikletinin kaybolması beni de çok üzdü, şimdi ne yapacağız ?
  • Bu vizeden 38 almana çok üzüldüm, nasıl oldu bu ?
  • Hepimiz geçmişi hatırladığımızda çok üzülür ve ağlarız, bu seni rahatlatacak.

 


SORULAR UYGULAMA YÖNTEMİ
  • Daha önce empati kurmaya çalışırken ne tür güçlüklerle karşılaştınız ?
  • Empati kuracağım derken sempatik davrandığınız oldu mu ? Bu sorunların üstesinden gelmek ve sorunu empatiyle çerçevelemek için neler yapmayı düşünüyorsunuz ?
Şimdi kendinizi bir sokak çocuğunun yerine koyun. Uyuşturucu maddeler kullanıyorsunuz kimi zaman aç kimi zaman açıktasınız, kimi zaman da hırsızlık yapmak zorunda kaldığınızı düşünüyorsunuz. Bu durumdan kurtulmak istiyorsunuz. Artık, sizinde sıcak bir yuvanız ve sağlıklı yaşam standartlarınız olsun istiyorsunuz. Neler yapardınız?

 

 

Paylaşın !

Serbest Yazı

Serbest Yazı

Fikrinizi Paylaşın :)

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.